Hanehalkı enflasyon beklentisi anketinin sonuçları iç kararttı: Yüzde 96

Haber Merkezi
Enflasyon Ekonomi haberleri
Hanehalkı enflasyon beklentisi anketinin sonuçları iç kararttı: Yüzde 96

Koç Üniversitesi'nin KONDA aracılığıyla yaptığı Türkiye Hanehalkı Enflasyon Beklentisi Anketi (TEBA) sonuçları açıklandı.

 

Hanehalklarının yıl sonu enflasyon beklentileri, Ocak'tan Nisan'a kadar %72'den %96'ya fırladı! Bu artış, manşet enflasyondaki yükselişin de ötesinde görünüyor.

Ocak'ta %72 olan beklentiler, yıl boyunca yükseliş trendindeydi. Nisan'da ise %96'ya ulaşarak 24 puanlık bir artış gösterdi. Bu durum, halkın fiyat artışı endişelerinin arttığını ve enflasyonun günlük hayatlardaki etkisinin daha da derinleştiğini gösteriyor.

Araştırma, yıl sonu enflasyon beklentilerinin demografik özelliklere göre de farklılık gösterdiğini ortaya koyuyor:

  • Yerleşim: Kırsal kesimden metropol alanlarına gidildikçe fiyat artışı beklentisi de artıyor.
  • Çalışma Durumu: En yüksek beklenti emeklilerde, onları işsizler takip ediyor.
  • Gelir: Düşük gelir seviyelerinde beklentiler daha yüksek.

Ankette sorulan bir soru da dayanıklı tüketim mallarıyla ilgiliydi. Katılımcıların %92'si, buzdolabı ve elektronik eşya gibi ürünler için şu an satın almanın uygun olduğunu belirtti. Bu durum, enflasyona rağmen tüketicilerin alışveriş yapmaya devam edeceğini gösteriyor.

Araştırma, Türkiye'deki 15 yaş üstü nüfusun enflasyon beklentilerini ölçmeyi hedefliyor. 76 ilde 1447 farklı mahallede yaşayan 2906 kişiyle yapılan telefon görüşmeleriyle elde edilen bulgular, Türkiye'nin 15 yaş üstü yetişkin nüfusunu temsil ediyor.

İŞTE O ARAŞTIRMA

"Hanehalkı yıl sonu enflasyon beklentileri Ocak 2024-Nisan 2024 döneminde %72’den %96’ya
yükselmiştir. Bu değişim, yılın ilk çeyreğinde manşet enflasyon rakamında gözlenen artışın ötesindedir.

Ocak 2024 için ölçtüğümüz %72’lik ortalama yılsonu enflasyon beklentisi, TCMB’nin 2024 yılının birinci enflasyon raporunda yer alan 3.1 no’lu kutuda gösterilen Tüketici Eğilim Anketi sonuçlarına kıyasla daha düşüktür. Tüketici Eğilim Anketi, Ocak 2024 itibarıyla 12 ay sonrası hanehalkı enflasyon beklentilerinin %80 civarında olduğuna işaret etmektedir.

Yılın geri kalanı için hanehalkı enflasyon beklentilerinin seyrine bakıldığında, hanehalkı yıllık enflasyon beklentilerinin Nisan itibarıyla %119 seviyelerinden yıl sonunda kadar 25 puan kadar düşerek %96’ya gerilediği gözlenmektedir.

Enflasyon beklentileri ortalama değeri, gerek yıllık enflasyon (1. sütun) gerekse yıl sonu enflasyonu beklentilerinde (2. sütun) medyan değerinden daha yüksektir. Bu durum dağılımın sağa çarpık olduğunu göstermektedir. Yani yıllık enflasyon beklentileri %119’dan yüksek olanların sayısı, düşük olanlardan daha fazladır. Benzer şekilde yıl sonu enflasyon beklentileri %96’dan yüksek olanların sayısı düşük olanlardan daha fazladır.

Anket sorularına verilen cevabın katılımcılar arasında ne kadar farklı olduğunu ölçen çeyrekler arası açıklık (IQR) değeri oldukça yüksektir (3. satır). Bu rakam ankete verilen cevaplar küçükten büyüğe sıralandıktan sonra dağılımın yüzde 25. ve 75. sıralarına karşılık gelen kişilerin beklenti farkının kaç puan olduğunu göstermektedir. Bu değişkenliğin 2024 yıl sonu enflasyon beklentisi için düşüyor olması yıl sonu enflasyon tahmini konusunda görüş birliğinin arttığına işaret etmektedir.

Ankette sorulan bir diğer soru “Buzdolabı, elektronik eşya gibi dayanıklı tüketim mallarını almak için şu an uygun bir zaman mıdır (yoksa bekleyip altı ay sonra satın almayı mı tercih edersiniz)?” sorusudur. Bu soruya anket katılımcılarının %92’si evet yanıtını vermiştir.

Hanehalkı enflasyon beklentisi anketinin sonuçları iç kararttı: Yüzde 96 - Resim : 1

Demografik kırılımlara göre inceleme

Bu bölümde yılsonu hanehalkı enflasyon beklentileri demografik özelliklerine göre incelenmiştir.

1) Bireylerin yaşadığı yerleşim tiplerine göre, kır, kent ve metropol şeklinde bir ayrıştırma
yapıldığında kırdan metropol alanlarına doğru gittikçe fiyat artışı beklentisinin yükseldiğini
gözlemliyoruz. Bugün itibariyle toplumun yarıdan fazlası metropol tipi şehirlerde yaşamaktadır.

Hanehalkı enflasyon beklentisi anketinin sonuçları iç kararttı: Yüzde 96 - Resim : 2

2) Görüşülen kişilerin çalışma durumuna göre bir inceleme yapıldığında, enflasyon beklentisi en
yüksek olan emekli grubunu işsizlerin takip ettiği gözlemlenmektedir. Bu grupların geçinme
durumu açısından da en çok zorluk yaşadığını ifade eden gruplar olduğu göze çarpmaktadır.

Hanehalkı enflasyon beklentisi anketinin sonuçları iç kararttı: Yüzde 96 - Resim : 3

3) Haneye giren toplam gelir beyanına göre bir gruplama yapıldığında, düşük gelir seviyeleri için
gelir düştükçe yılsonu enflasyon beklentisinin yükseldiği gözlenmektedir.

Hanehalkı enflasyon beklentisi anketinin sonuçları iç kararttı: Yüzde 96 - Resim : 4

Türkiye Hanehalkı Enflasyon Beklentileri Araştırması Künye Bilgisi

Bu araştırma, Türkiye’deki 15 yaş üstü nüfusun enflasyon beklentilerini ölçmeyi hedeflemektedir.

Araştırma 19-21 Nisan 2024 tarihlerinde KONDA Aracılı Paneli’ne dahil olmayı kabul etmiş kişilerle telefon araması yapılarak gerçekleştirilmiştir. Panelistler panel sistemimize gönüllü olarak katılmışlardır. Her bir panelist KONDA’ya bağlı aracı ile anketi gerçekleştirmektedir. Araştırma kapsamında, 76 ilde ve 1447 farklı mahallede yaşayan 2906 kişiyle telefonla görüşme gerçekleştirilmiştir.

Araştırma, Türkiye’nin 15 yaş üstü yetişkin nüfusunu temsil edecek deneklerin tercihlerindeki eğilim ve değişimleri belirlemek ve izlemek için tasarlanmış ve uygulanmıştır. Araştırma bulgularının hata payı, yüzde 95 güven aralığında +/- 1,09, yüzde 99 güven aralığında yüzde +/- 1,43’tür.

Örneklem, ADNKS (Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi) verilerine dayalı mahalle ve köylerin nüfus büyüklükleri ve eğitim seviyeleri verileri ile 14 Mayıs 2023 Genel seçimlerinin mahalle ve köy sonuçları katmanlandırılarak hazırlanmıştır. Yerleşim yerleri önce kır/kent/metropol olarak ayrıştırılmış ve 12 bölge esas alınarak örneklem tespit edilmiştir."